یکی از نکات قابل تامل در بحبوحه هر جنگی این است که توجه داشته باشیم جنگ صرفا در فضای نظامی و درگیری در جریان نیست و در طیف متنوعی از دیگر حوزه ها نظیر اقتصاد هم معنا و مفهوم پیدا می کند. از این رو؛ رصد تحولات و شاخص های اقتصادی در بحبوحه جنگ ها یکی از گزاره های مهم و کلیدی است که باید مورد توجه صاحب نظران باشد. در این رابطه؛ توجه به دو نکته در مورد جنس حکمرانی اقتصادی کشورمان در بحبوحه جنگ جاری باید مورد توجه باشد.
اقتصاد ایران از جنگ فعلی غافلگیر نشده است
اول اینکه از منظر اقتصادی ایران به عینه نشان داده که به هیچ عنوان از جنگ فعلی غافلگیر نشده است. نگاهی گذرا به بازارها و فروشگاه ها نشان می دهد که در آن ها به وفور می تواند اقلام غذایی و مواد خوراکی و دیگر نیازهای ضروری مردم را یافت و هیچ کمبودی وجود ندارد. در واقع؛ کشور در حوزه تامین نیازهای ضروری وضعیت بسیار خوبی دارد و همین مسأله سبب شده تا افکار عمومی نیز اطمینان خاطر خوبی داشته باشند و این موضوع به خودی خود یک امتیاز مثبت برای کشورمان است و نشان می دهد عرصه حکمرانی اقتصادی به خوبی توانسته وظایف خود را انجام دهد و مانع از وارد آمدن شوک های منفی به مردم و کشورمان شود.
دولت باید با سیاست های حمایتی را در دستورکار قرار دهد
نکته دوم اینکه در بحبوحه جنگ جاری؛ بسیاری از فعالان اقتصادی و کسب و کارها آن هم در ماه اسفند که چشم به فروش شب عید داشته اند دچار چالش و مشکل شده اند. از چشم اندازی کلی نیز بخش زیادی از مردم در بحث درآمدی به مشکل خورده اند. از این رو دولت باید فعالانه وارد میدان شود و سیاست های حمایتی از مردم و فعالان اقتصادی را در دستورکار قرار دهد. در بحبوحه فضای جنگ و درگیری؛ مردم به صورت عادی دچار اضطراب و نگرانی می شوند و دولت با اتخاذ سیاست های درست باید مانع از این شود که سطح نگرانی و استرس آن ها افزایش بیش از پیش پیدا کند. این موضوع جدای از اینکه می تواند حدی از آرامش را در میان مردم ایجاد کند در عین حال سطح وفاق و همدلی در میان آن ها را هم افزایش می دهد و البته که سرمایه اجتماعی در ایران را نیز تقویت می کند. 

جنگ ایران و اسرائیل:
شوک اقتصادی جهانی و چشم‌انداز مبهم آینده
نسل فردا : بیش از ده روز از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران می‌گذرد؛ جنگی که از ۹ اسفند آغاز شد و اگرچه در میدان نظامی جریان دارد، اما اثرات آن خیلی زود از مرز‌های خاورمیانه فراتر رفت و اقتصاد جهانی را نیز درگیر کرد. بازار انرژی، صنعت حمل‌ونقل، بازار‌های مالی و حتی قیمت مواد غذایی تنها در چند روز با موجی از نوسان و نااطمینانی روبه‌رو شدند. آنچه اکنون در بازار‌های جهانی دیده می‌شود نشان می‌دهد که این درگیری صرفاً یک بحران امنیتی نیست، بلکه به سرعت به یک بحران اقتصادی بالقوه برای جهان تبدیل شده است؛ بحرانی که در صورت ادامه می‌تواند بر مسیر جنگ اثر بگذارد.

تنگه هرمز؛ گلوگاهی که اقتصاد جهان را می‌ترساند
به نقل از «رویداد 24 « در نخستین ساعات پس از آغاز درگیری‌ها، نگاه بازار‌های جهانی بیش از هر چیز به تنگه هرمز دوخته شد؛ گذرگاهی باریک، اما حیاتی که یکی از مهم‌ترین مسیر‌های انتقال انرژی در جهان به شمار می‌رود. بخش بزرگی از نفت صادراتی خلیج فارس از همین مسیر عبور می‌کند و هرگونه ناامنی در آن می‌تواند عرضه جهانی انرژی را مختل کند.در روز‌های ابتدایی جنگ، گزارش‌هایی از کاهش تردد نفتکش‌ها و افزایش ریسک حمل‌ونقل در این مسیر منتشر شد. 
ادامه مطلب را در این آدرس بخوانید.

نگرانی‌ها در بازارهای جهانی از سناریوی اعلام وضعیت فوق العاده «فورس ماژور» توسط شرکت‌های انرژی در کشورهای خلیج فارس در حال افزایش است. این نگرانی‌ها پس از آن شدت گرفت که قطر، کویت و بحرین در پی تشدید جنگ در خاورمیانه و اختلال در ناوبری در تنگه هرمز، این گام را برداشتند. این امر می‌تواند منجر به افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه و اختلالات گسترده در اقتصاد جهانی شود زیرا کشورهای خلیج فارس یکی از مهم‌ترین مراکز تولید انرژی در جهان هستند و حدود ۳۲.۷ درصد از ذخایر نفتی جهان را تشکیل می‌دهند که مجموعاً تقریباً ۱۸ میلیون بشکه در روز تولید می‌کنند که معادل حدود ۱۹ درصد از تقاضای جهانی است.
شرکت‌ها و دولت‌ها در قراردادهای بین‌المللی انرژی معمولا از بند «فورس ماژور» استفاده می‌کنند تا در زمان های خارج از کنترل، عمل به قرارداد را بدون جریمه یا ادعاهای قانونی به حالت تعلیق درآورند. اعلام این بند عملاً به معنای توقف یا کاهش صادرات است.در صورتی که جنگ ادامه یابد و صادرات خلیج فارس برای هفته‌ها مختل شود، اقتصاد جهانی ممکن است با یکی از بزرگترین شوک‌های انرژی در دهه‌های اخیر روبرو شود و شاهد افزایش سرسام آور قیمت‌ها، اختلال در تجارت و افزایش فشارهای تورمی بر اقتصاد کشورها باشد.در ادامه، تحلیل جدیدترین گزارش‌های منتشر شده توسط رسانه‌های خبری مهم دنیا در مورد تحولات تنگه هرمز در روزهای اخیر آمده است.
رویترز (Reuters): شوک به سیستم انرژی جهان
خبرگزاری رویترز در یک گزارش تحلیلی به ابعاد فاجعه‌بار بسته شدن تنگه هرمز بر اقتصاد جهانی پرداخته است . این گزارش که در تاریخ ۱۰ مارس منتشر شده، تنگه هرمز را به عنوان یک «شاهراه حیاتی» توصیف می‌کند که حدود یک‌پنجم از نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از آن عبور می‌کند.
تحلیل رویترز نشان می‌دهد که توقف کشتیرانی در این آبراه، یک سناریوی کابوس‌وار برای سیستم انرژی جهان است و یکی از جدی‌ترین اختلالات در تاریخ عرضه انرژی را رقم زده است. پیامدهای این بحران مستقیماً بر قیمت‌ها اثر گذاشته و به گفته این گزارش، قیمت نفت به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ رسیده است.
 آژانس بین‌المللی انرژی در واکنش به این وضعیت، برنامه آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر راهبردی را مطرح کرده که بزرگترین اقدام در نوع خود محسوب می‌شود. آسیا به عنوان آسیب‌پذیرترین منطقه در برابر این اختلال معرفی شده است. کشورهایی مانند چین صادرات سوخت را متوقف کرده‌اند، کره جنوبی برای اولین بار در ۳۰ سال گذشته سقف قیمت برای سوخت تعیین کرده و بنگلادش برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی، دانشگاه‌ها را تعطیل کرده است.
سی‌بی‌سی (CBC): شک به راه‌حل نظامی آمریکا
شبکه خبری کانادا سی‌بی‌سی در یک تحلیل عمیق به بررسی کارآمدی تهدیدهای نظامی آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز پرداخته است. راه‌حل نظامی به سبک دیپلماسی قایق‌های توپدار قرن نوزدهمی، در برابر جنگ چریکی دریایی ایران کارساز نخواهد بود. ناوشکن‌های آمریکایی توانایی خاصی برای خنثی‌سازی مین‌ها ندارند و به همان اندازه کشتی‌های تجاری در برابر این تهدیدات آسیب‌پذیر هستند.  قایق‌های تندروی مسلح سپاه پاسداران و موشک‌های کروز ضدکشتی مستقر در ساحل تهدید خطرناک‌تر برای کشتیرانی است. بدون یک راه‌حل دیپلماتیک و توافق بین ایران و آمریکا، تضمین امنیت این آبراه غیرممکن به نظر می‌رسد.
آناتولی (Anadolu Ajansı): تحرکات دیپلماتیک اروپا
خبرگزاری دولتی ترکیه، آناتولی، در دو گزارش جداگانه به ابعاد دیپلماتیک این بحران پرداخته است. گزارشی در ۱۰ مارس به گفتگوی تلفنی رهبران بریتانیا، آلمان و ایتالیا اختصاص داشت که در آن بر اهمیت حیاتی آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کرده و توافق نمودند در روزهای آینده در برابر تهدیدات ایران، همکاری نزدیکی داشته باشند .
گزارش دیگر آناتولی به اظهارات امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در نشست سران گروه هفت اختصاص داشت. مکرون خواستار یک تلاش هماهنگ برای بازگرداندن آزادی کشتیرانی در تمام تنگه‌ها شد و آمادگی کشورش را برای فعال کردن مجدد برخی عملیات‌هایی که سال‌ها پیش داشتیم اعلام کرد. او همچنین از تصمیم آژانس بین‌المللی انرژی برای آزادسازی ۴۰۰ میلیون بشکه نفت استقبال کرد.
نیوز آن ایر (News on Air): تشدید درگیری‌ها و اهداف جدید
رادیوی دولتی هند، نیوز آن ایر، در گزارش ۱۱ مارس خود به جدیدترین تحولات میدانی پرداخته است. بر اساس این گزارش، پنتاگون اعلام کرده که نیروهای آمریکایی ۱۶ فروند قایق ایرانی را که در حال کارگذاری مین‌های دریایی در تنگه بودند، منهدم کرده‌اند. 
ادامه مطلب را در این آدرس بخوانید.

نسل فردا:با تشدید تنش‌ها و افزایش نگرانی‌ها در مورد تأثیر جنگ اخیر بر بازار جهانی انرژی، اقتصادهای بزرگ دنیا برای مقابله با نوسانات قیمت نفت و تضمین ثبات عرضه، وارد عمل شده‌اند. گروه هفت (G7)، متشکل از هفت اقتصاد پیشرفته جهان، در اقدامی هماهنگ، از آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت حمایت کرد. این تصمیم، پاسخی به بحران انرژی است که پس از جنگ در ایران به اوج خود رسیده و نگرانی‌ها را در مورد تأمین جهانی نفت افزایش داده است. در این گزارش، به بررسی جزئیات این تصمیم و تأثیرات احتمالی آن بر بازار نفت می‌پردازیم.
-ضد نوسانات بازار: چرا گروه ۷ به آزادسازی ذخایر نفت روی آورد؟
وزرای انرژی گروه هفت در نشست مجازی با آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) اعلام کردند که برای مقابله با نوسانات بازار و بحران عرضه نفت، از استفاده از ذخایر استراتژیک حمایت می‌کنند. این تصمیم در پی تشدید بحران انرژی پس از جنگ در ایران اتخاذ شده است. وزرای این گروه روز سه‌شنبه در یک نشست مجازی با آژانس بین‌المللی انرژی برای بررسی تأثیر جنگ ایران بر بازار‌های انرژی و عرضه نفت دیدار کردند. در بیانیه‌ای که منتشر شد، تأکید شد که روند‌های بازار انرژی به دقت رصد می‌شود و هماهنگی ها در دستور کار قرار دارد.  
-امنیت عرضه؛ اقدامات پیشگیرانه برای ثبات بازار نفت
گروه هفت همچنین بر حمایت خود از اقدامات پیشگیرانه برای رسیدگی به وضعیت فعلی، از جمله استفاده از ذخایر استراتژیک تأکید کرد. این اقدام نشان‌دهنده نگرانی جدی این کشورها از تأثیر جنگ بر بازار نفت و تلاش آن‌ها برای جلوگیری از افزایش شدید قیمت‌ها و اختلال در عرضه جهانی است. آزادسازی ذخایر استراتژیک می‌تواند به کاهش نوسانات قیمت و ایجاد ثبات در بازار کمک کند. 
 

خسارت وارده به میراث‌فرهنگی استان اصفهان۵۰۰ میلیون دلار  برآورد شده است. این خبر را مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان  اعلام کرده و گفت: آسیب‌ها در بسیاری از بناها، از جمله بناهای واقع در شهرضا، خوانسار، جلفا به حدی است که برای بررسی علمی باید زیر خاک و ساختارهای بنا شکافته شود. در پی موج انفجار ناشی از حمله آمریکایی–صهیونیستی در اطراف مجموعه جهانی میدان امام(ره) (نقش‌جهان)، بخشی از مسجد جامع تاریخی عباسی، کاشی‌های درون مسجد امام(ره)، کاخ چهل‌ستون و مجموعه دولتخانه صفوی دچار آسیب و خسارت شدند.
امیر کرم‌زاده، مدیرکل میراث‌فرهنگی استان اصفهان از وقوع خسارات سنگین به بناها و اشیای تاریخی استان خبر داد و خواستار محکومیت جهانی این اقدامات شد.وی با اشاره به ارزش‌های انسان‌شناختی، هنری و صنایع‌دستی موجود در اصفهان گفت: این استان گنجینه‌ای از اشیای قیمتی، آثار مردم‌شناسی و هنرهای فاخر است؛ اما متأسفانه بسیاری از کرسی‌ها، برج‌ها، دیوارها و تزئینات ظریف همچون آینه‌کاری‌ها و گچ‌کاری‌ها در پی حملات اخیر تخریب شده‌اند.کرم زاده میزان خسارت وارده به آثار تاریخی را بیش از ۵۰۰ میلیون دلار برآورد کرد و ادامه داد: آسیب‌ها در بسیاری از بناها، از جمله بناهای واقع در شهرضا، خوانسار، جلفا و دیگر شهرستان‌های تاریخی استان، به حدی است که برای بررسی علمی باید زیر خاک و ساختارهای بنا شکافته شود.مدیرکل میراث‌فرهنگی استان اصفهان افزود: حتی کلیسای وانک جلفا که قدمتی بیش از ۴۰۰ تا ۵۰۰ سال دارد، از تخریب در امان نمانده است و تزئینات و نمادهای فرهنگی ارامنه آن به شدت آسیب دیده‌اند.وی تصریح کرد: هرچند مرمت و بازسازی آثار امکان‌پذیر است، اما اصالت و روح بنا قابل بازگشت نیست، می‌توان با سبک‌های تاریخی ساخت‌وساز انجام داد، اما آن حس و انرژی اصالت بنا را نمی‌توان بازآفرینی کرد. 
مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان در بازدید از تخریب گسترده میراث تاریخی استان اصفهان نسبت به تخریب گسترده آثار تاریخی و فرهنگی اصفهان ابراز نگرانی کرد و این رخداد را «شبیخون تمدنی و نسل‌کشی فرهنگی» توصیف کرد.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی اصفهان گفت: اصفهان تنها یک شهر نیست، بلکه موزه‌ای بی‌سقف و دایره‌المعارفی از تمدن‌های گوناگون در مسیر جاده ابریشم است که بیش از ۲۲ هزار جاذبه تاریخی دارد.
 

با آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران و ادامه حملات علیه یکدیگر، اقتصاد جهان وارد دوره بی‌ثباتی و افزایش هزینه ها شده است. ایران علاوه بر موشک باران اسرائیل، به سمت پایگاه های آمریکا و دیگر مراکز در کشورهای منطقه به ویژه کشورهای عربی جنوب خلیج فارس حملات پهپادی و موشکی دارد.
به نقل از عصرایران، این موضوع باعث شده بسیاری از میدان ها و تاسیسات نفت و انرژی در منطقه و خلیج فارس، متوقف شوند یا از حجم کار خود بکاهند.همزمان، ایران محدودیت‌هایی برای عبور نفتکش‌ها و کشتی‌های باری از تنگه هرمز اعمال کرده است. این یعنی امکان عبور آسان نفتکش‌ها و کشتی‌های باری مثل قبل از خلیج فارس به سمت آب‌های آزاد نیست. کویت تولید نفت را به اندازه مصرف داخلی (حدود یک چهارم) کاهش داده است. عراق هم تولید نفت را به میزان بالایی متوقف کرده زیرا امکان صادرات نفت از مهمترین و بزرگترین مسیر یعنی تنگه هرمز وجود ندارد.
قطر یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان گاز مایع ( ال ان جی) هم تولید و صادرات آن را به طور کامل متوقف کرد.
الجزیره نوشت جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای مصرف‌کنندگان در کشورهای مختلف جهان داشته و دارد. انتظار می‌رود حتی اگر جنگ به سرعت پایان یابد،  این تأثیرات منفی ماه‌ها ادامه داشته باشد. این موضوع به دلیل مشکلاتی است که تأمین‌کنندگان در رسیدگی به تأسیسات آسیب‌دیده و افزایش هزینه‌های حمل و نقل با آن مواجه خواهند شد.
در بازارها، عدم قطعیت در مورد نتیجه احتمالی جنگ و تأثیر آن بر جریان تأمین انرژی از طریق تنگه هرمز وجود دارد.
تقریباً یک پنجم عرضه نفت جهان و بخش قابل توجهی از عرضه گاز طبیعی مایع (LNG) از تنگه هرمز عبور می‌کند.
«سعد الکعبی» وزیر انرژی قطر در مصاحبه‌ای با فایننشال تایمز هشدار داد جنگ در خاورمیانه می‌تواند «منجر به فروپاشی اقتصادهای جهان شود». او پیش‌بینی کرد همه کشورهای صادرکننده نفت و گاز  در خلیج فارس مجبور به توقف تولید شده یا می شوند. این موضوع می تواند قیمت نفت را به 150 دلار برساند.
قیمت جهانی نفت هفته گذشته ۲۴ درصد افزایش یافت. نفت خام برنت روز جمعه به ۹۳ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین سطح در نزدیک به دو سال گذشته است.اثرات افزایش قیمت انرژی و اختلال در حمل و نقل دریایی در تنگه هرمز به سرعت به مصرف‌کنندگان در سراسر جهان رسید.
1- افزایش فوری قیمت بنزین و گازوئیل و سوخت 
افزایش قیمت نفت و هزینه‌های حمل و نقل به سرعت به قیمت بنزین و گازوئیل در ایالات متحده آمریکا و اروپا منتقل شد. مصرف‌کنندگان متوجه شدند که برای سوخت، هزینه بیشتری باید پرداخت می‌کنند. در ایالات متحده آمریکا، میانگین قیمت بنزین به ۳.۳۲ دلار در هر گالن رسید که ۱۱ درصد نسبت به هفته قبل افزایش یافته و بالاترین سطح از سپتامبر ۲۰۲۴ است. گازوئیل به ۴.۳۳ دلار رسید که ۱۵ درصد نسبت به هفته قبل افزایش یافته و بالاترین سطح از نوامبر ۲۰۲۳ است.
اسکای نیوز گزارش داد میانگین قیمت گازوئیل در بریتانیا، تنها یک هفته پس از وقوع جنگ در خاورمیانه، به بالاترین سطح خود در ۱۶ ماه گذشته رسیده است. اسکای نیوز افزود انتظار می‌رود در صورت ادامه جنگ، قیمت بنزین و گازوئیل افزایش بیشتری یابد، همانطور که پس از جنگ روسیه و اوکراین اتفاق مشابه رخ داد. 
2- افزایش شدید قیمت گاز
طبق گزارش فایننشال تایمز، قیمت گاز در اروپا به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۳ رسیده است. یعنی با افزایش ۷۰ درصدی به ۵۴.۵۰ یورو (تقریباً ۵۹ دلار) در هر مگاوات/ ساعت رسیده است.
قیمت معیار گاز در بریتانیا پس از شوک قیمت گاز ناشی از جنگ اوکراین، به بالای ۱۶۵ پنس در هر واحد حرارتی (MTU) رسید که بالاترین از سال ۲۰۲۳ است.دیلی تلگراف هشدار داد ذخایر گاز بریتانیا کمتر از دو روز است و از 18 هزار گیگاوات ساعت (GWh) به 6700 گیگاوات ساعت کاهش یافته است. علاوه بر این، ذخیره مشابهی از گاز طبیعی مایع (LNG) نیز وجود دارد.
3- افزایش شدید هزینه‌های حمل و نقل
داده‌های بورس لندن نشان می‌دهد هزینه اجاره یک ابرنفتکش برای انتقال نفت از خاورمیانه به چین به حدود 400 هزار دلار در روز افزایش یافته که نسبت به یک هفته قبل از جنگ، دو برابر شده است.«سانی مندرس» مدیر فناوری خدمات حمل و نقل در فلکس‌پورت گفت افزایش هزینه‌های سوخت به معنای افزایش هزینه‌های اجاره کانتینر در سراسر جهان و نه فقط در خاورمیانه است. این هزینه نیز به مصرف‌کنندگان منتقل خواهد شد.مندرس افزود بیشتر کالاها در تجارت جهانی از طریق دریا حمل می‌شوند. بنابراین، افزایش هزینه‌های حمل و نقل «عامل مهمی در افزایش تورم» است.
ادامه مطلب را در این آدرس بخوانید.